Irunberriko Arroila

Irunberriko arroila, Irati ibaiak sortua, haitzarte estu eta txikia da, 1.300 metro luze eta 150 metroko garaierako kotak dituena.
Haitzulo, arrakala, haitzebaki eta erlaitzetan bizi dira sai arreak, ugatzak eta harrapakari eta hegazti txikiagoak. Ibaiertzean, berriz, ugaztunak: azeriak, basurdeak, azkonarrak... Landareetan, erkametzak eta abaritzak aipa daitezke eta kareharrizko hormen zokoetan zenbait zuhaixka hazten dira, adibidez ezkaia eta izpilikua, baita otea ere.
Gizakiak ez du apenas aztarnarik utzi XX. menderarte, mende horren hasieran egin baitzuten Iratiren trenbidea arroila barnean. Gaur egun bide berde gisa erabiltzen da, eta natur erreserba hau zeharkatzen du Deabruaren zubiraino hegoaldeko muturrean.
Irunberriko Arangoiti Ikastolako ikasleek egina.