Atarrabiako Pilategia

Pilategia eta haren ingurua, arkeologia industrialaren agerkari bikaina dira. Orreagako kalonjeena izan zen, eta irin errota XII. mendetik. 1544an, instalazioak handitu, eta eraikinari pila hidrauliko bat edo trapu-errota bat erantsi zitzaion. XIX. mendearen erdialdetik aurrera, pilategian paper-orea egin zen trapu erabiliak baliatuta eta, geroago, pinu-egurra erabilita. Garai hartakoak dira presa, eta errekan behera zegoen paper-lantegira ura zeraman ubidea; ubidearen lehen tartea kontserbatu da. Lantegiko tximiniarekin batera, multzoaren azken aztarnak dira.
Pilategiaren historiaren berreraikuntza
Pilategiko hasierako errota eta mekanismoa berreraikita daude, trapuak jotzeko edo pilatzeko prozesua erakusteko. Urlasterrak mugiarazitako ardatzak zurezko mazo lodiei eragiten zien, eta mazoek trapuak jo eta jo egiten zituzten, iragazgaitzeko eta gogorrago egiteko.
Ibai Parkeari buruz informatzeko eta sentsibilizatzeko zentroa:
Atarrabiako Pilategian dago eta bisitariei erakusketak, ikus-entzunezkoak, tailerrak eta bisitaldi gidatuak eskaintzen dizkie, eraikinaren eta Iruñerriko Ibai Parkearen historiaren berri emateko.
Atarrabiako Paz de Ziganda Ikastolako ikasleek egina.